İş sözleşmesinin işverence feshedilmesi, işçi açısından hem ekonomik hem psikolojik olarak zorlu bir süreçtir. 4857 sayılı İş Kanunu, belirli şartları taşıyan işçilere “iş güvencesi” tanır ve geçerli bir sebebe dayanmayan fesihlere karşı işe iade davası açma imkânı verir.
1- İş güvencesinden kimler yararlanır?
İş Kanunu m.18 uyarınca işçinin iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması,
- İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması,
- İşçinin belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması,
- İşçinin, işletmenin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili konumunda olmaması.
2- Geçerli fesih ve usul şartları
İşveren, iş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesini ancak işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletme, işyeri veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanarak feshedebilir. Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve fesih sebebi açık ve kesin şekilde gösterilmelidir. İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili sebeplerle yapılan fesihlerde, kural olarak işçinin savunması alınmalıdır.
3- Süreler: En kritik nokta
İşe iade talebinde süreler hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması telafi edilemez:
- Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk, bu davada dava şartıdır.
- Arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmazlıkla sonuçlanması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
4- İspat yükü
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir. İşçi ise feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.
5- Davanın kazanılması hâlinde ne olur?
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse:
- İşçi, kararın kesinleşmesinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Bu süre içinde başvurmayan işçi açısından fesih geçerli sayılır.
- İşveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödemekle yükümlü olur.
- Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir.
Sonuç
İşe iade süreci, kısa ve hak düşürücü sürelere bağlı teknik bir süreçtir. Fesih bildirimini aldığınız anda belgelerinizi (iş sözleşmesi, bordrolar, fesih yazısı, savunma talepleri, yazışmalar) bir araya getirmeniz ve vakit kaybetmeden hukuki destek almanız hak kaybını önler.
Editoryal Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınızın değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konuyla ilgili hizmet bilgisi için İş Hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.
